Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmanın yolları :
Cinselliği
yaşayan herkesin cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında bilgi sahibi
olması gerekmektedir. Bu hastalıklar asla zararsız değildirler. Bazı
durumlarda, kanser, kısırlık, AIDS gibi yaşamı tehdit edici, ciddi
problemler yaratabilirler. Birçok cinsel yolla bulaşan hastalık
hamilelikte problem oluşturabilir, fetusu veya yeni doğanı enfekte
edebilir.
Bu
hastalıklar insandan insana cinsel yolla bulaşırlar. Ağız, makat ve
cinsel organları içeren herhangi bir temas bu tür hastalıkların
bireyden bireye geçmesine sebep olabilir. 20 farklı çeşit cinsel yolla
bulaşan hastalık mevcuttur. Bazıları tedavi edilebilirken, bazıları
tedavi edilemez.
Cinsel yolla bulaşan hastalıkların çeşitleri :
Cinsel
yolla bulaşan hastalıklar hem yaygındır hem de çabuk bulaşırlar.
Hastalığa sahip bir eş ile cinsel birlikteliğiniz varsa, tekrar ve
tekrar bu hastalıklara maruz kalabilirsiniz.
Bel soğukluğu ve Klamidya
Bu
iki hastalık genelde birlikte gerçekleşir. Semptomları benzerdir, -
vajinal akıntı ve hafif dereceden iritasyon - ancak genelde kadında
semptom yaratmazlar. Her ikisi de pelvik enfeksiyona sebep olabilirler.
Bu hastalık uterusu, fallop tüplerini ve yumurtalıkları etkileyen bir
hastalıktır; kısır kalmanıza veya dış gebeliğe sebep verebilir. Dış
gebelik, uterus dışında, fallop tüplerinin içinde meydana gelir. Dış
gebelik, karın boşluğunda ağrı ve kanamaya sebep olduğundan acil
cerrahi müdehale gerektirir. Pelvik enfeksiyon ve dış gebelik,
enfeksiyondan dolayı veya dış gebelik kaynaklı komplikasyonlardan
dolayı bazen ölümle sonuçlanabilir.
Bel
soğukluğu ve klamidya doğum sırasında bebeğe geçebilir. Yeni doğan bir
bebekteki bu tür problemler göz enfeksiyonundan akciğer iltihabına
kadar giden daha ciddi problemlere sebep olabilir. Klamidya olan bir
kadında erken doğum da olası bir risktir.
Human Papilloma Virus (HPV)
Genital
siğile sebep olan bir hastalıktır. Amerika'da en yaygın cinsel yolla
bulaşan hastalıklardan biridir. Kadınlarda, genital bölgedeki veya
vajinanın, rektumun veya idrar borusunun içinde olan küçük beyaz
siğillerden de anlaşılabilir. Erkeklerde, anüste veya penisin ucunda
çok belli olmayan lezyonlar oluşabilir.
Bazı
siğiller kendiliğinden geçebildiği gibi, genelde tedavi gereklidir.
Genellikle siğillerden tamamen kurtulmak için tekrar eden tedavi
gerekir. Bazı siğil türleri kansere çevirebilir. Siğiller
temizlendikten sonra bile, kanser riski hala devam edebilir. Bu
hastalığı taşıyan kadınların, hiç bu hastalığı taşımamış kadınlara göre
daha sık pelvik muayene ve Pap smear yaptırmaları gerekir. Nadiren,
hamilelik sırasında ve doğumda fetusa bulaşabilir.
Frengi (Stiliz)
Frengi
yüz yıllardan beri bilinen bir hastalıktır. Tedavi edilmezse, ciddi
problemlere sebep olur, hatta ölüme sebebiyet verebilecek şekilde
vücuda yayılır. Bu hastalık vajina, ağız, rektum gibi belli dokuların
hastalıklı dokuyla (frengi çıbanı) teması veya hastalığı taşıyan eşin
kanı sonucu bulaşır. Bir kere hastalık bulaştı mı, enfeksiyon kapan
yerde aynı zamanda, çıban çıkabilir de, çıkmayabilir de. Çıban 1 – 5
hafta kalabilir, birkaç ay sonra da isilik takip edebilir. İsilik ve
diğer semptomlar geçse de, tedavi edilmediği müddetçe hastalık vücutta
kalır. Buna gizli period denir. Yıllar sonra hastalık tüm şiddetiyle
baş gösterebilir. Kalp, kan damarları ve sinir sisteminde ciddi
hasarlar oluşabilir. Frengi erken döneminde, antibiyotik ile kolayca
tedavi edilir.
Frengi hamile bir kadından fetusa geçebilir, bazen düşük ve ölü doğumla sonuçlanabilir.
Bebek de frengi taşıyarak doğabilir.
Genital Herpes
Genital
uçuklar virüs sebebiyle olur. Cinsel organların üstünde veya
çevresindeki birkaç günde veya haftada geçebilen ağrılı dokulardan
anlaşılır. Uçuklar geçtikten sonra bile, virüs vücutta kalır ve tekrar
hastalığa sebep olabilir. Nadiren de olsa, uçuklar annede aktif bir
enfeksiyon mevcutsa, yeni doğan bebekte ciddi problemlere sebebiyet
verebilir. Bebekte cilt enfeksiyonu, sinir sisteminde hasar, körlük,
mental gerilik ve hatta ölüm gibi ciddi problemler oluşabilir. Uçuğun
tedavisi olmamasına rağmen, acyclovir denen bir ilaç vakaların daha
seyrek olmasını ve daha az şiddetli geçmesini sağlayabilir.
HIV Enfeksiyonu
Hiv
virüsü AIDS'e sebep olan virüstür. İnsandan insana sperm, vajinal
akıntı ve kan yolu ile geçer. Hamile kadınlar HIV virüsü ile doğumdan
önce ve doğum sırasında bebeklerini de etkileyebilirler. Bu bebeklerin
çoğu 1 – 2 yıl içinde ölürler. HIV enfeksiyonu meme emen yeni doğmuş
bebeklere de geçebilir. İlaç enjekte etmek için kullanılan iğneler de
enfeksiyonu geçirebilir.
Virüs
bulaşmış kişiye HIV pozitif denir. Enfeksiyon belirtisi ya da AIDS
belirtisi olmasa da virüsü bir başkasına geçirebilir. Enfeksiyon
zamanla gelişebilir ve AIDS denen daha ciddi bir hastalığa sebep
olabilir. Tedavisi olmayan AIDS, sonunda ölümle son bulur.
Diğer Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar
Kasık
biti ve uyuz gibi diğer hastalıklar da cinsel temas ile bulaşır. Bunlar
kasıkları saran ve insan kanı ile beslenen küçük parazitlerdir. Genelde
cinsel temasla geçmelerine rağmen, bazen aynı yatakta yatmak ve aynı
giysileri giymekle de bulaşabilir. Kaşıntı esas semptomdur, bazen cilt
enfeksiyonları oluşabilir. Trikomonas enfeksiyonu, parazitler yüzünden
oluşan bir diğer cinsel yolla bulaşan hastalıktır. Kadındaki
semptomları vajinal akıntı ve ağrıdır; erkekte ise semptomu yoktur.
Belli hepatit tipleri, karaciğer iltihabı da cinsel yolla bulaşabilir.
Cinsel
yolla bulaşan hastalıklar hakkında spesifik bilgiler istiyorsanız,
doktorunuz ile konuşunuz. Size daha fazla bilgi verebilecektir.
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıkları Önlemek
Cinsel
yolla bulaşan hastalıkları önlemenin en emin yolu cinsellik
yaşamamaktır. Eğer cinsellik yaşıyorsanız, burada anlatılanları yapmak
hastalık kapma riskini azaltacaktır.
Cinsel Partnerinizi Bilin ve Limitleyin
Tanımadığınız
biriyle birlikte olmak, cinsel yolla bulaşan bir hastalık kapma riskini
arttıracaktır. Partnerinizin cinsel geçmişi sizinki kadar önemlidir.
Eğer partnerinizin sizden başka cinsel ilişkileri olmuşsa, size
hastalık bulaştırma ihtimali olabilir. Onunla birlikte olmanız,
indirekt olarak onun birlikte olduğu kişilerle birlikte olmanızdır.
Çiftin
her iki bireyinin de ilk defa birbirleri ile cinsellik yaşıyor
olmaları, cinsel yolla bulaşan hastalık riskini minimize eder. Her yeni
cinsel partnerle beraber, hastalık kapma riskiniz artmaktadır.
Partnerinizle Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Hakkında Konuşun
Birçok insan cinsel
yolla bulaşan hastalıklar hakkında konuşmayı zor bulur. Utanç ve korku
dürüst iletişimi gölgeleyebilir. Açık sözlü soru ve cevaplar hastalık
kapmaktan çok daha iyidir. Partnerinizin sizin endişelerinizi
paylaşabileceğini aklınızda bulundurun. Sizin bu konuda konuşmanız onu
minnettar bırakabilir.
Cinsel
yolla bulaşan hastalıklar hakkındaki sorular basittir. Partnerinize
sadece daha önce bu tür bir hastalık geçirip geçirmediğini sorun. Eğer
partnerinizin cevabı evet ise, tedavisi hakkında soru sorun.
Hastalığının tedavi edildiğine emin mi?
Soğuk
algınlığı ve grip gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar da bir
enfeksiyondur. Utanç konusu olmamalıdır. Cinsel yolla bulaşan
hastalıklar hakkında dürüst olarak, partneriniz ile birbirinize değer
verdiğinizi göstermiş olursunuz.
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıkların Semptomlarını Bilin
Dokununca
acıyan doku, kaşıntı, genital akıntı cinsel yolla bulaşan hastalıklar
için semptom olabilir. Genital bölgede kabartı, kızarıklık, ağrı veya
kaşıntı da semptom olabilir. Cinsel yolla bulaşan bir hastalığa sahip
olduğunuzu illa ki göstermese de, bu işaretlerden herhangi biri
doktorunuza başvurmanız için iyi bir nedendir.
Bu
semptomlara sahip biriyle sakın cinsel ilişkide bulunmayın. Eğer cinsel
yolla bulaşan bir hastalığa sahip biriyle cinsel ilişkide
bulunmuşsanız, sizin de hastalık kapma riskiniz mevcuttur.
Kondom Kullanın
Kondomlar
kusursuz koruma sağlamaz ama, eğer düzgün kullanılırsa, enfeksiyon
kapma riskini azaltır. Virüs lateksi geçemeyeceği için, bu maddeden
yapılmış kondomları hayvan derisinden yapılanlara tercih edin. Lateks
kondomla beraber asla bebek yağı gibi bir yağ kullanmayın. Bu maddeler
lateksi çözer ve kondomun yırtılmasına sebep olur. İlla kullanılacaksa,
su bazlı bir yağ kullanılması daha iyidir.
Spermatozoit Öldürücüsü Kullanın
Nonoxynol
9 adlı bir kimyasal cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu
olabilir. Birçok doğum kontrol kremi, jeli ve köpüğü nonoxynol 9
içerir, ve bazı kondomlar da bu madde ile iyileştirilirler. Bunları bir
eczaneden doktor reçetesine gerek olmadan temin edebilirsiniz. Doğum
kontrol hapı kullanıyor dahi olsanız, bunlar ekstra koruma için
kullanılmalıdır.
Riskli Cinsel Eylemlerden Uzak Durun
Cildi
ve vücut dokusunu yırtan, cinsel eylemler cinsel yolla bulaşan
hastalıklara yakalanma riskini arttırır. Kanamıyor gibi gözüken küçük
kesikler bile mikropları içeri veya dışarı iletebilir. Anal birliktelik
özellikle çok risklidir, çünkü rektumdaki dokular kolaylıkla yırtılarak
kan ve sperm arasında kontağa müsaade eder.
Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Hakkında Ne Yapmalı?
Eğer
cinsel yolla bulaşan bir hastalığınız olduğunu düşünüyorsanız veya
hastalık taşıyan biriyle birlikte olmuşsanız, tıbbi yardım alınız.
Doktora gözükmeyi ertelemeyiniz çünkü sağlığınızı riske atıyor
olabilirsiniz. Doktorunuzla tam ve açık iletişim kurmanız en iyi
yaklaşımınız olacaktır. Çoğu cinsel yolla bulaşan hastalık tedavi
edilebilir, ve hepsi hızlı tıbbi tedavi gerektirir. Tedavi
edilemeyenler içinse özel önlem gerekir. Bu konuda ne duymuş ve okumuş
olduğunuz önemli değil;
evde yapılan test ve evde uygulanan bir tedavi yoktur.
Eğer
cinsel yolla bulaşan bir hastalığınız varsa, eşinize bunu anlatın. Onu
da tedavi alması konusunda teşvik edin. Özel bir doktorda, klinikte
veya bir sağlık departmanında tedavi görebilirsiniz.
Tedaviden
sonra, tekrar bir kontrolden geçmelisiniz. Cinsel yolla bulaşan
hastalığınız tamamen geçene kadar cinsel ilişkide bulunmayı
reddetmelisiniz. Bunlar asla hafife alınmayacak ciddi, bazen yaşamı
tehdit edici hastalıklardır.
Eğer
hamileyseniz ve cinsel yolla bulaşan bir hastalığınız olduğunu biliyor
veya şüpheleniyorsanız, ya da geçmişte böyle bir hastalık yaşadıysanız
doktorunuza bu konuda bilgi veriniz. Doğacak çocuğunuzun sağlığı
tehlikede olabilir. En azından doktorunuz doğacak çocuğunuzun
olabilecek hastalıkları konusunda bilgi sahibi olmuş olur. Doğacak
çocuğunuzun hastalığı kapma riskini en aza indirgemek için, cinsel
yolla bulaşan hastalıkların erken tedavisi en iyisidir.
Kondom Nasıl Kullanılır?
Kondomlar,
hamilelik ve cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaya yarar. Bu
sebeple, her cinsel birliktelik sırasında, doğum kontrol hapı
kullanıyor dahi olsanız, kullanılmalıdır.
Kondomu
kullanmak için; kıvrık duran kondomu penisin başına yerleştirin.
Kondomun başında ekstra boşluk bulunması için kondomun ucundan tutun.
Sonra kondomu penisin üzerinde aşağıya doğru yuvarlayın.
Boşaldıktan
sonra (orgazmdan sonra) penisiniz geri çekildikçe, kondomu dibinden
kavrayarak çekin. Aynı kondom bir daha kullanılmamak üzere atılmalıdır.