Giriş
Gebelik ya da geniş anlamı ile doğum bilgisi bir ulusun sağlığına etki eden en önemli etkenlerden birisidir.
Doğum
kontrol yöntemi kullanmayan bir kadın gebelik için yaklaşık 500 fırsata
sahiptir. Gebelik cinsel ilişkinin gerçekleşmesi koşuluyla 1500 günden
herhangi birinde oluşabilir. ( yumurtlama günü ve önceki 2 gün)
Gebelik
öncesi bakım programı ( antenatal takip) gebe kalmak isteyen kadınlara,
sahip oldukları riskleri azaltarak, sağlıklı bir yaşam sağlayarak ve
gebeliğe hazırlığı kolaylaştırarak yardımcı olur.
Gebeliğin Normal Süresi
Son
menstural siklusun (regl – adet kanaması) ilk gününden itibaren 28
günlük düzenli siklusları olanlar için hesaplanan ortalama gebelik
süresi 280 güne ya da 40 haftaya denk gelmektedir.
Gebeliğin 280 günlük yani 40 haftalık süresi 3 takvim ayı olacak şekilde 3 eşit döneme bölebiliriz.
İlk 14 hafta : İlk trimester
14 – 28 hafta : İkinci trimester
28 – 42 hafta : Üçüncü trimester
Ortalama
40 haftalık gebelik sürecinde normal bebek doğumu 2 hafta önce ya da
sonra olabilir. Yani 40 hafta ( - + ) 2 haftalık bir süreçten
bahsedilebilir. Bu nedenle fetusun yaşının bilinmesi ideal obstetrik
tedavisi için önemlidir. Klinik olarak uygun ölçüm birimi, tamamlanan
gestasyon haftasıdır.
Beklenen
adetin gecikmesi durumunda kanda ( b Hcg) ya da idrarda yapılan test
ile gebelik tanısı konulabilir. İlk tanıdan sonra yapılması gereken
şey, gebeliğin rahim içinde ve kalp atışları ile ultrasonografide
tespittir. SAT ( son adet tarihinden ) itibaren 5 – 6 hafta sonra USG
ile tanı konulabilir.
Muayene aralıkları 28. haftaya kadar 4 haftada bir, 28 – 36. haftalar arasında 2 – 3 haftada bir ve daha sonra, haftada birdir.
Eğer
gebelikte artmış risk varsa ( daha önceden ya da takip esnasında tanısı
konulan ), buna uygun özel takip ve tedavi planı uygulanmalıdır.
Prenatal
takipte her muayenede kan basıncı, kilo, idrar, protein ve glikozu,
fetal kalp sesi, fetal hareket, kasılmalar, vajinal kanama ve membran
rüptürü alıp almadığı araştırılmalı, ultrasonografi ile fetal biyometri
yapılmalıdır.
11.
– 14. haftalar arasında fetusun ense cilt kalınlığı (NT) ölçülmeli,
ikili test yapılmalıdır. ( Down sendromu, fetal anomaliler ve riskleri
için )
16. – 20. haftalar arasında α –
Fp ( Alfa – fetoprotein ) taraması yapılmalı, eğer ikili test
yapılmamış ise üçlü test ilave edilmelidir. ( Down sendromu, Tr - 18,
Nöral Tüp Defekti (NTD) riskleri açısından )
18. - 22. haftalar arasında fetal anomali taraması (ultrasonografi ile) yapılmalıdır.
14. - 28. haftalar arasında 50 gr. Glikoz yükleme ile gestasyonel diyabet taraması,
28. haftada Rh (-) kadın, Rh (+) eşe sahipse antikor açısından test edilmeli, gerekirse Anti - D İg yapılmalı.
İlk
gebelik vizitinde tıbbi ve obstetrik risk değerlendirilmesi, tahmini
fetal yaş ve laboratuvar testleri yapılmalıdır. (Hemogram, idrar
analizi, kan grubu ve Rh tayini, toxoplazma, kızamıkcık, hepatit (B ve
C), HIV, sifiliz, pap smear)
Ayrıca alkol, sigara, ilaç kullanımı ( var olan mevcut hastalığı nedeniyle) değerlendirilmelidir.